Verhalen schrijven

Uit Stichting Vertellen MediaWiki
Ga naar: navigatie, zoeken

--94.209.135.201 19 jan 2017 15:16 (CET)Schrijven, lezen en vertellen zijn drie elementen die onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. Al in de middeleeuwen werden er verhalen verteld door speelmannen. De speelmannen brachten nieuws vanuit alle landstreken en zorgden ervoor dat het gewone volk ook op de hoogte was. Niet alleen de speelmannen vertelde verhalen. Er zijn ook volksverhalen die van generatie op generatie werden doorvertelt. Totdat ze op papier werden gezet door iemand. Tegenwoordig plukken wij daar nog steeds de vruchten van. Denk mar eens aan de sprookjes van de gebroeders Grimm. Het vertellen is echter niet noodzakelijk eerst. Soms word een geschreven verhaal door iemand gelezen. Deze vindt het verhaal zo mooi, dat hij het aan andere vertelt. Zoals ik al zei de drie zijn onlosmakelijk verbonden.

Het belangrijkste voor een verteller is dus een goed gekozen verhaal. Zo kan de verteller kiezen voor een bestaand verhaal, wat hij goed kent. Een verhaal dat hem in het verleden heeft geraakt. Een verteller moet het verhaal op dat moment alleen eigen maken. Er kan ook voor worden gekozen om een huidig verhaal aan te passen. De verteller kan op die manier een eigenheid aan het verhaal vastmaken. Zelf ben ik een groot voorstander van de laatste keuze. De verteller schrijft zijn eigen verhaal en draagt dit voor. Een eigen verhaal staat dicht bij je als verteller. Het maakt je echter ook kwetsbaar, vergis je niet. Het is een stukje van jezelf wat je aan de andere geeft. Het kan goed ontvangen worden, maar ook slecht. Aan de andere kant kan je het verhaal wel beter aansluiten op de doelgroep en het verteldoel. Het biedt een verteller veel mogelijkheden, maar tevens ook valkuilen.

In deze lemma zal ik mijn eigen schema voor verhalen schrijven toelichten. Ik ben vierdejaars pabostudent. Ik schrijf echter al verhalen sinds ik 12 jaar oud was. Momenteel volg ik de minor ‘Van verhalen groei je’. Een minor die mijn vertelmogelijkheden vergroot. Mijn verhalen gebruik ik daarom vooral in de klas. Het schema is een voorbeeld van hoe ik verhalen aanpak, ik heb dit gebaseerd op eigen ervaring.

1. Doel/onderwerp 2. Tijd 3. Hoofdpersoon 4. Verhaallijn 5. Omgeving 6. Begin of einde 7. Afronding 1) Als eerste moet een schrijver kijken naar het schrijfdoel. Waarover gaat dit verhaal? Wat wil je met dit verhaal bereiken? Wat wil je de wereld tonen of juist leren? Een verhaal valt ook te schrijven zonder schrijfdoel, maar zal hoogstwaarschijnlijk nergens op uitkomen. Het verhaal zal alle kanten op gaan en zal geen duidelijke structuur hebben. Een verhaal heeft een rode draad nodig, die de lezer of luisteraar kan volgen. Heb je geen duidelijke structuur dan zal het publiek zijn aandacht verliezen. Daarnaast is het belangrijk om een publiek uit te kiezen. Het schrijfdoel wat wordt gekozen, zal niet elk persoon aanspreken. Zo zal een verhaal voor een kleuter anders moeten worden verwoord dan een verhaal voor een volwassenen.

2) Als het doel of het onderwerp van een verhaal gekozen is, moet de schrijver bedenken in welke tijd het verhaal zich gaat afspelen. Dit heeft namelijk invloed op welke karakters en omgevingen in het verhaal voorkomen. Bijvoorbeeld als het doel is om de verdediging van een slot uit te leggen, dan zal het verhaal zich in de middeleeuwen kunnen afspelen. De karakters zullen dan bestaan uit soldaten en dames die in het slot leven. Een schrijver kan er echter ook voor kiezen om het in het heden te laten afspelen. Dan kan het slot een museum zijn en laat de gids de gasten zien hoe vroeger het kasteel werd verdedigd. De schrijver kan er ook voor kiezen om de twee te combineren. Zo kan de gids plots terug in de tijd gaan en daar te recht komen in een echt slot gevecht. Deze voorbeelden geven de mogelijkheden aan die een schrijver bezit. Het is echter belangrijk om de structuur voor ogen te houden.

3) Nu hoor ik u denken. Waarom heeft ze het niet over verhaallijnen en hoe ik die moet uitwerken. Dat komt doordat ik mijn verhaallijn niet tot het einde kan uitwerken. Voor mijn verhalen heb ik te veel verschillende ideeën. Daarom werk ik eerst de hoofdpersoon(personen) uit. De hoofdpersoon in een verhaal, is het belangrijkste karakter in het hele verhaal. Een schrijver kan hierbij verschillende dingen kiezen. Hij kan van de hoofdpersoon een stereotype maken. Wat betekent dat het karakter een specifiek aantal eigenschappen heeft. Deze eigenschappen veranderen tijdens het verhaal niet. Daarentegen kan een schrijver ook kiezen voor een dynamisch karakter. Een karakter wat tijdens het verhaal verschillende dingen leert. Het zorgt ervoor dat er groei in het verhaal zit. Ofwel hij ontwikkelt met het verhaal mee. Door een karakter te nemen wat niet perfect is kan het publiek zich beter in het karakter inleven. Bij het kiezen van een hoofdpersoon komt naast emoties en karaktereigenschappen, ook het uiterlijk kijken. De manier waarop een hoofdpersoon zich gedraagt, komt ook terug in zijn kleding, zijn manier van lopen. Eigenlijk in alles.

4) Als de hoofdpersoon gedetailleerd is uitgewerkt kan er een verhaallijn worden bedacht. De verhaallijn geeft weer hoe het verhaal zal gaan verlopen. Op welke manier wordt het doel overgebracht of het onderwerp aangesproken. Het geeft een schrijver ook de kans om zich vast voor te bereiden op het begin en het einde. Belangrijk voor een verhaallijn is de spanningsboog. Een goed verhaal heeft op drie kwart van het verhaal een plottwist of ontknoping. Daarvoor wordt er opgebouwd naar dit moment, wat betekend dat de spanning steeds hoger komt. Het is een kunst om de spanning niet te hoog op te voeren. Daarna daalt de spanning in rap tempo en komt het verhaal tot een slot. Belangrijk is dat de verhaallijn alleen de belangrijkste gebeurtenissen aangeeft. Dit geeft structuur aan het verhaal en zorgt ervoor dat het publiek geboeid blijft.

5) Nu de gebeurtenissen in het verhaal vaststaan is het belangrijk de omgeving goed uit te werken. Elke gebeurtenis moet in een bepaalde setting gebeuren. Op het moment dat een hoofdpersoon op reis gaat en hij slaapt in een herberg. Moet de schrijver goed weten hoe de herberg eruit ziet. Wat kan de hoofdpersoon daar allemaal tegenkomen. Wat zijn de dingen die hij zal gebruiken en welke dingen zal hij juist ontlopen. Heb je een dief als hoofdpersoon dan zal deze duidelijk aangeven waar de uitgangen zijn. Hij zal altijd een ontsnappingsroute willen hebben, omdat hij op zijn hoede is. Bij een verhaal is het belangrijk dat de schrijver alle details voor ogen heeft. Zelfs als het publiek dat niet te zien krijgt.

6) Dan is het moment aangekomen om te schrijven, waar begin je het verhaal echter? Er zijn namelijk twee mogelijkheden. Je bij het schrijven van een verhaal beginnen bij het begin. Men kan er echter ook voor kiezen om te beginnen bij het einde. De schrijver werkt dan namelijk terug. Door eerst het einde te schrijven, staat het namelijk vast waarde hoofdpersoon heengaat. Hij zal dingen laten, omdat die niet in het einde staan. Of dingen juist wel aanpakken, omdat dit in het einde staat aangegeven. Als u zich wilt laten verrassen kan er ook voor gekozen worden om bij het begin te beginnen. U heeft dan de introductie en volgt de verhaallijnen naar het eind van het verhaal. In dit geval is er geen goed of fout. Eerder waar u zelf de voorkeur aan geeft. Het is een kwestie van uitproberen. Ik zelf begin liever met het bedenken van een eind, omdat ik dat het lastigste deel van het verhaal vind. Door deze eerst uit te voeren, wordt het begin stuk makkelijker.

7) Tijdens het schrijven van het verhaal komt u erachter dat er verschillende dingen zijn die nog moeten worden aangevuld. Zo komt de hoofdpersoon verschillende andere karakters tegen, die ook bepaalde eigenschappen hebben. Deze hoeven niet volledig te worden uitgewerkt. Dat is maar net waar u de voorkeur aan geeft. Daarnaast moet de hoofdpersoon door andere plekken om bij de volgende gebeurtenis te komen. Waarbij er stukken omgeving moeten worden toegevoegd. De laatste stap is vooral het verbinden van de gebeurtenissen die in de verhaallijn naar voren kwamen.

Deze zeven stappen gebruik ik tijdens het schrijven van mijn verhalen voor het vertellen. Nu kan ik me voorstellen dat het als heel veel werk overkomt. Ik ga niet ontkennen dat het schrijven van een verhaal geen tijd vergt, verre van. Het biedt echter zo veel meer. Je kunt veel beter aansluiten op de doelgroep. Daarnaast kan je in een eigen verhaal de betekenis leggen die voor jouw belangrijk is. Het verhaal is dan echt van jou. Deze stappen zijn voorbeelden. U bent geheel vrij om een stap weg te laten. Overigens schrijf ik alleen het verhaal op papier. De rest van de informatie sla ik op in mijn hersenen. Al begrijp ik het als u het liever toch uitwerkt. Het belangrijkste is dat u er plezier aan beleeft. Het is een kunst om verhalen te schrijven. U mag trots zijn op elk verhaal dat u schrijft en u mag al helemaal trots zijn als u deze verhalen met andere deelt.

Ik hoop dat u iets aan deze stappenlijst heeft en ik wens u veel schrijf en vertel plezier!

- Naomi Giovanna